Hechting bij volwassenen wordt meestal beschreven met vier stijlen: veilig, angstig-gepreoccupeerd, afwijzend-vermijdend en angstig-vermijdend. Ze liggen op twee onderliggende dimensies, angst voor verlating en vermijding van nabijheid, en de vier stijlen zijn de hoekpunten van die ruimte. Ongeveer de helft van de volwassenen meet als veilig. Stijlen zijn patronen, geen types, ze worden gemeten op continue schalen, en ze verschuiven in de tijd en tussen relaties.
Waar de theorie vandaan komt
John Bowlby ontwikkelde de hechtingstheorie door onderzoek bij baby's en verzorgers, niet bij romantische partners. Zijn argument was dat de band tussen kind en verzorger een gedragssysteem met een functie is: het kind dicht genoeg houden om beschermd te zijn, en een basis bieden die veilig genoeg is om vandaan te verkennen.
Mary Ainsworth maakte er iets meetbaars van met de Strange Situation-procedure, die observeert hoe een peuter reageert op een verzorger die weggaat en terugkeert. De hereniging is het informatieve moment. Sommige kinderen zijn overstuur, zoeken contact en kalmeren. Anderen tonen weinig reactie. Weer anderen willen contact en laten zich er niet door troosten.
De uitbreiding naar romantische relaties bij volwassenen kwam later, in de jaren 1980, en is eerder een analogie dan een directe meting. Ze heeft goed genoeg standgehouden om een omvangrijke literatuur op te leveren, en het is goed te bedenken dat de volwassenversie wordt afgeleid uit zelfrapportage over hoe mensen zich voelen in nauwe relaties.
De twee dimensies en de vier hoekpunten
| Stijl | Angst | Vermijding | Kenmerkend patroon |
|---|---|---|---|
| Veilig | Laag | Laag | Op zijn gemak met nabijheid en met onafhankelijkheid |
| vraagt rechtstreeks | |||
| Angstig-gepreoccupeerd | Hoog | Laag | Wil nabijheid, vreest dat die niet wordt beantwoord |
| zoekt geruststelling | |||
| Afwijzend-vermijdend | Laag | Hoog | Hecht waarde aan zelfstandigheid |
| trekt zich terug als nabijheid toeneemt | |||
| Angstig-vermijdend | Hoog | Hoog | Wil nabijheid en vreest die |
| nadert en trekt zich dan terug |
De dimensies zijn wat gemeten wordt; de stijlen zijn labels voor gebieden op de kaart. De meeste mensen bevinden zich ergens tussen de hoekpunten in plaats van precies in één ervan, waarom een instrument dat twee scores geeft informatiever is dan een dat een categorie teruggeeft.
Angstig-vermijdend, soms gedesorganiseerd genoemd, is de minst voorkomende en van binnenuit de moeilijkste stijl om mee te leven, omdat de twee drijfveren rechtstreeks met elkaar in conflict staan. Nabijheid roept tegelijk de wens ernaar op en de angst ervoor.
Hoe elke stijl zich uit in conflict
Conflict is waar stijlen zichtbaar worden, want dat is wanneer het hechtingssysteem geactiveerd raakt.
Veilig blijft doorgaans in het gesprek. Benoemt het probleem, luistert naar de reactie, en kan een poging van de partner om te de-escaleren accepteren zonder het als een truc te zien.
Angstig-gepreoccupeerd escaleert om een reactie te krijgen, omdat stilte wordt gelezen als verlating. Protestgedrag, herhaalde pogingen om meteen op te lossen, moeite om een gesprek een nacht te laten rusten.
Afwijzend-vermijdend trekt zich terug. Afstand is regulatie, geen straf, al komt het bij de ander zelden zo over. De terugtrekking triggert vaak de escalatie van de angstige partner, wat de achtervolg-terugtrek-cyclus is die in zoveel relatietherapie voorkomt.
Angstig-vermijdend wisselt af, nadert en trekt zich terug binnen dezelfde ruzie, wat verwarrend is voor een partner en van binnenuit niet minder verwarrend.
Veranderen hechtingsstijlen
Ja, en makkelijker dan persoonlijkheidstrekken. Longitudinaal onderzoek vindt betekenisvolle verschuivingen over periodes van jaren, waarbij ongeveer een kwart van de mensen van classificatie wisselt binnen een voldoende lang tijdsbestek.
Drie dingen sturen verandering. Een lange relatie met een veilig gehechte partner verschuift mensen richting veiligheid, soms verworven veiligheid genoemd. Grote levensgebeurtenissen bewegen mensen in beide richtingen. En therapie die specifiek op hechting is gericht, brengt meetbare verandering teweeg, waarbij emotiegerichte benaderingen het meeste bewijs achter zich hebben.
De stijl is ook enigszins relatiespecifiek. Iemand kan angstig meten bij een romantische partner en veilig bij goede vrienden, wat een reden is waarom een enkel algemeen label onderschat wat het model beschrijft.
Waar het model goed voor is en waar het wordt overschat
Het is nuttig als beschrijving van een patroon en als vocabulaire voor een gesprek dat anders moeilijk te voeren is. Beseffen dat terugtrekking regulatie is en geen afwijzing, verandert hoe een partner erop reageert, en dat alleen al doorbreekt veel achtervolg-terugtrek-cycli.
Het wordt in twee richtingen overschat. Hechtingsstijl is geen persoonlijkheidstype en verklaart niet alles wat iemand doet. En het gebruiken als selectiefilter, partners uitsluiten op categorie, behandelt een continu en veranderlijk patroon als een vaste eigenschap, wat het onderzoek niet ondersteunt.
Populaire content over hechting behandelt de stijlen bovendien vaak als diagnoses met voorschriften erbij. De gemeten versie bestaat uit twee continue scores van een zelfrapportage-instrument zoals de ECR-R, die tendensen beschrijven in plaats van een oordeel te vellen.
Vragen die anderen ook stellen
Welk percentage mensen is veilig gehecht?
Ongeveer de helft van de volwassenen in de meeste steekproeven, waarbij de rest verdeeld is over de drie onveilige stijlen en afwijzend-vermijdend meestal de meest voorkomende daarvan is. De verhoudingen variëren per steekproef en meetmethode, beschouw het cijfer dus als een benadering.
Kunnen twee angstige mensen een goede relatie hebben?
Ja. De stijl voorspelt welke moeilijkheden waarschijnlijk zijn, niet of een relatie werkt. Twee angstige partners neigen ertoe elkaar samen op te jutten, wat onaangenaam maar tenminste symmetrisch is, en de uitkomst hangt veel sterker af van hoe conflicten worden hersteld dan van de combinatie zelf.
Verder lezen
- Wat is een goede EQ-score?Hoe EQ-schalen werken, en waarom de onderdelen belangrijker zijn dan het totaal.
- De Big Five-persoonlijkheidstrekken uitgelegdWat elk van de vijf trekken voorspelt, en waarom het beter is dan de MBTI.
- Tekenen van hoge intelligentie (en de mythes)Wat het onderzoek ondersteunt, en de populaire signalen die niet standhouden.